Οι ανασκαφικές εργασίες στην αρχαία Μεσσήνη συνεχίστηκαν στη διάρκεια του έτους 2021 από τον καθηγητή Πέτρο Θέμελη και στο μεγάλο ιερό τη Αιγυπτίας Θεάς Ίσιδος και του παρέδρου της Σάραπη, ευρισκόμενο νότια του Θεάτρου, με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου.
Στόχος της ανασκαφής, η οποία πραγματοποιήθηκε από 1 Σεπτεμβρίου ως 30 Οκτωβρίου 2021 υπό την εποπτεία της αρχαιολόγου Εύης Λαμπροπούλου, εκπροσώπου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, ήταν η σε βάθος έρευνα της καμαροσκέπαστης υπόγειας στοάς (cryptoporticus) σχήματος Π και ιδιαίτερα του βόρειου σκέλους της (Εικ. 1). Λόγω του μεγάλου βάθους (4,30 μ.) της υπόγειας στοάς και της στενότητας του χώρου χρησιμοποιήθηκε μηχανικός ελαστιχοφόρος φορτωτής για την απομάκρυνση των χωμάτων της ανασκαφής (Εικ. 2).
Ήλθε στο φως ικανός αριθμός θραυσμάτων από ορθομαρμαρώσεις του σκηνικού οικοδομήματος του Θεάτρου, καθώς επίσης μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη από το ίδιο οικοδόμημα, τα οποία είχαν απορριφθεί στην υπόγεια στοά μετά την κατάρρευση της καμαροσκέπαστης οροφής της στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. Μεταξύ των λίθων της πεσμένης οροφής, των ακανόνιστων λίθων και των οπτόπλινθων της ανωδομής αποκαλύφθηκε το κάτω δεξί τμήμα μαρμάρινης ανάγλυφης στήλης που εικονίζει ένα των Διόσκουρων (τον θνητό Κάστορα ή τον αθάνατο Πολυδεύκη) καθισμένο σε δίφρο. Το τμήμα αυτό της στήλης συγκολλήθηκε με το ανώτατο τμήμα του ίδιου ανάγλυφου, το οποίο είχε βρεθεί προ ετών στον χώρο της σκηνής του Θεάτρου, συμπληρώνοντας πλήρως τη μορφή του καθισμένου Διόσκουρου καθώς και τμήματος της αετωματικής στέψης της στήλης. Κάτω από το αέτωμα, αριστερά του Διόσκουρου εικονίζεται προτομή αλόγου σε ορθογώνιο πλαίσιο παραθύρου (Εικ. 3). Το ανάγλυφο εντάσσεται στην κατηγορία των «λακωνικών αναγλύφων» του 5ου αι. π.Χ. και προέρχεται από ιερό Διοσκούρων της περιοικίδος μεσσηνιακής κωμόπολη, που ονομαζόταν Ιθώμη (ή Αιθαίη) και προϋπήρχε στην θέση όπου ιδρύθηκε το 369 π.Χ. η νέα μεσσηνιακή πρωτεύουσα Μεσσήνη από τον Θηβαίο στρατηγό Επαμεινώνδα και τους Θηβαίους συμμάχους του.

Πέτρος Θέμελης